Γκιακ

Δημοσθένης Παπαμάρκος

Εκδόσεις αντίποδες

Γκιακ αρσ. (εν. με οριστ. άρθρο γκιάκου) 1. αίμα 2. (νομ.) δεσμός συγγένειας που προκύπτει από κοινή καταγωγή, συγγένεια εξ αίματος, συγγενής εξ αίματος 3. φόνος που γίνεται για λόγους εκδίκησης, εκδίκηση, αντεκδίκηση 4. φυλή

120 σελίδες, 9 διηγήματα, μικρό, τόσο που δε γεμίζει το μάτι σου. Κι όμως έκανε τόσο θόρυβο σε κάθε σελίδα που γυρνούσε, βροντερό, σα να γινόταν κατολίσθηση σ’ ένα από χωριά που διαδραματίζονται οι ιστορίες. Αναμφίβολα, ό,τι πιο γνήσιο έχω διαβάσει τον τελευταίο καιρό. Είναι τόσο έντονος ο απόηχος του μέσα μου που δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω. 

Ας ξεκινήσω από την εντυπωσιακή προφορικότητα του λόγου. Οι ιστορίες έχουν σχεδόν όλες τη μορφή διήγησης μεταξύ αντρών, διατηρώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τους ιδιωματισμούς της αρβανίτικης διαλέκτου, ειπωμένες έτσι όπως μόνο ένας σκληραγωγημένος άντρας θα μπορούσε να τις διηγηθεί. Ιστορίες που ξεχειλίζουν από θυμό, εκδίκηση, ανακούφιση, σαν εξομολόγηση σε ακροατές που είναι έτοιμοι να τις ακούσουν και μπορούν να σηκώσουν το βάρος τους. Οι ήρωες είναι στρατιώτες που πολέμησαν στη μικρασιατική εκστρατεία, που είδαν κι έκαναν πολλά, αλλά που το «αίμα», ως άγραφος νόμος, όριζε κι εξακολουθεί να ορίζει τις ζωές τους. Οι ιστορίες τους είναι σκληρές, βίαιες, ίσως για κάποιους και ντροπιαστικές ακόμη, αλλά πέρα για πέρα αληθινές. Κι εδώ έρχεται το δεύτερο εντυπωσιακό κατά την ανάγνωση. Ο αναγνώστης δε σοκάρεται από αυτά που διαβάζει (ή ακούει..), καθώς ακόμη κι αν δεν είχε ποτέ ακούσει μία αντίστοιχη ιστορία σε ένα χωριό, σε ένα καφενείο ή από κάποιον παππού ίσως, αισθάνεται τη σιγουριά ότι κάπως έτσι πρέπει να ήταν τα πράγματα.

Προσωπικά δεν ξέρω ποιο διήγημα να πρωτοξεχωρίσω. Συνήθως μπορώ να διακρίνω δυο-τρία που μου άρεσαν περισσότερο, όμως αυτή τη φορά ήταν σα να διάβαζα μαρτυρίες, τοποθετημένες σε ένα κοινό πλαίσιο που διέπεται από την παράδοση και τη λαϊκή συνείδηση. Νομίζω όμως ότι αξίζει να αναφέρω, το διήγημα «Παραλογή», στα μισά περίπου του βιβλίου, το οποίο όπως φανερώνει άμεσα ο τίτλος δεν είναι διήγημα αλλά μία παραλογή, ένα τραγούδι με αφηγηματικό χαρακτήρα, στο οποίο συνομιλούν ο Χάρος με μία νεαρή χήρα, που για μένα ήταν μια έκπληξη και μία αφορμή να ανακαλέσω στη μνήμη μου την παραλογή «Του νεκρού αδερφού».

Τελικά, έχοντας το βιβλίο αυτή τη στιγμή μπροστά μου και παρατηρώντας το, νομίζω πως είναι από τα πιο ταλαιπωρημένα βιβλία μου, λίγο λερωμένο και σκισμένο στις άκρες καθώς έμπαινε από τη μία τσάντα στην άλλη. Είναι παρόλα αυτά τόσο ταιριαστή η εμφάνιση του αυτή με το περιεχόμενό του. Ταλαιπωρημένοι ήρωες, «ξεσκισμένες» καρδιές και συνειδήσεις, χέρια λερωμένα με αίμα..