Locked room mystery

  Γράφοντας το προηγούμενο άρθρο για το βιβλίο του Gaston Leroux «Το μυστήριο του κίτρινου δωματίου» συνάντησα τον όρο “locked room mystery”, ελληνιστί “το μυστήριο του κλειδωμένου δωματίου”, ως ένα υποείδος του αστυνομικού μυθιστορήματος. Ξεκίνησα λοιπόν μία μικρή έρευνα στο διαδίκτυο, με σκοπό να μάθω λίγα πράγματα παραπάνω γι αυτό το είδος αστυνομικής λογοτεχνίας και τα αποτελέσματα της οποίας θα μοιραστώ μαζί σας σε αυτό το άρθρο.

  Καταρχάς όλα τα μυθιστορήματα «κλειδωμένου δωματίου» ακολουθούν έναν βασικό κανόνα. Το έγκλημα ή το οποιοδήποτε μυστήριο-γρίφος λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα κλειστό δωμάτιο, όπου δεν υπάρχει καμία έξοδος διαφυγής κι όπου η κοινή λογική αρχίζει να αμφισβητείται, καθώς όλα τα στοιχεία είναι εναντίον της. Φυσικά σκοπός του συγγραφέα είναι να τοποθετήσει τον αναγνώστη στη θέση του ερευνητή-ντετέκτιβ και να τον οδηγήσει σταδιακά στη λύση του μυστηρίου, έχοντας στη διάθεση του τόσα μέσα όσα κι ο ντετέκτιβ.

 Την πρώτη αναφορά σε τέτοιου είδους μυστήρια τη συναντάμε στον Ηρόδοτο, ο οποίος έγραψε για ένα αποκεφαλισμένο πτώμα που βρέθηκε μέσα σε έναν καλά φρουρούμενο χώρο. Όσον αφορά όμως τη σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία, που μας ενδιαφέρει εδώ, η έρευνα μας οδηγεί στον «πατέρα» αυτής, τον Edgar Allan Poe, που είναι και ο πρωτεργάτης του συγκεκριμένου υποείδους, με το έργο του «Οι φόνοι της οδού Μοργκ», γραμμένο το 1841. Ακολουθεί ο Willkie Collins, με τη «Φεγγαρόπετρα», το 1868, ο Leroux με «Το μυστήριο του κίτρινου δωματίου» (1907) και φυσικά ο John Dickson Carr, που το 1935 με τον «Ασώματο άνθρωπο» και το 1938 με «Το παραθυράκι του Ιούδα», κατατάχθηκε μαζί με τον Πόε στους σημαντικότερους αστυνομικούς λογοτέχνες όλων των εποχών.

 Όση ώρα πάντως αναζητούσα τις πληροφορίες μου κι έγραφα το άρθρο, σκεφτόμουν συνεχώς τα παιχνίδια κλειστού δωματίου (escaped rooms) , που έχουν γίνει πολύ δημοφιλή τελευταία στις παρέες και τη σχέση μεταξύ αυτών και της αστυνομικής λογοτεχνίας….!

Το μυστήριο του κίτρινου δωματίου

Gaston Leroux

Εκδόσεις Διόπτρα

 Το βιβλίο αυτό ανήκει στα 100 καλύτερα βιβλία μυστηρίου όλων των εποχών. Γραμμένο στη Γαλλία, το 1907, από τον συγγραφέα του πασίγνωστου «Φαντάσματος της Όπερας», Gaston Leroux, το βιβλίο αυτό δε θα μου τραβούσε ποτέ την προσοχή, εάν για κάποιο λόγο η παραπάνω φράση δε μου είχε καρφωθεί στο μυαλό. Κάπως έτσι παρακινήθηκα στο να το διαβάσω, μιας και είχα επίσης πολύ καιρό να διαβάσω ένα αυθεντικό βιβλίο μυστηρίου.

 Από τις πρώτες κιόλας σελίδες η υπόθεση γίνεται άμεσα γνωστή στον αναγνώστη, καθώς και  το παράδοξο αυτής, γύρω από το οποίο περιπλέκεται το εν λόγω μυστήριο και φυσικά η έρευνα για την επίλυση του. Η δεσποινίς Στάνγκερσον βρίσκεται σοβαρά τραυματισμένη στο δωμάτιο της, ύστερα από την επίθεση που δέχτηκε, τα ίχνη του δολοφόνου φαίνεται να υπάρχουν διασκορπισμένα παντού, όμως ο τρόπος με τον οποίο δραπέτευσε είναι ανεξήγητος ή ακόμη και υπερφυσικός, αν σκεφτεί κανείς ότι το δωμάτιο είναι κλειδωμένο από μέσα κι όλα τα παράθυρα σφραγισμένα. Το γρίφο καλείται να λύσει ένας νεαρός δημοσιογράφος, γνωστός για τον ιδιοφυές τρόπο σκέψης του, ο οποίος στηριζόμενος καθαρά και μόνο στη λογική του ξετυλίγει το μίτο της υπόθεσης και οδηγείται σε ακλόνητα συμπεράσματα.

 Προσωπικά διαβάζοντας το, διέκρινα ένα εξαιρετικά κλασικό βιβλίο του 20^ου αιώνα, με μία ευρηματική ιστορία φόνου και μία πλοκή οικεία μεν στον σύγχρονο αναγνώστη αλλά τόσο πρωτοποριακή για την εποχή του συγγραφέα. Ο συγγραφέας κρατά ζωηρό το ενδιαφέρον και την αγωνία του αναγνώστη, που προσπαθεί όπως ο νεαρός «ντετέκτιβ» να αποτινάξει κάθε παραπλανητικό στοιχείο από τη σκέψη του και να στηριχτεί μόνο στη λογική του, κάτι που τολμώ να πω ότι δεν είναι και τόσο εύκολο. Προσωπικά δε μου προκάλεσε τόση έκπληξη η λύση του μυστηρίου, όσο η περίτεχνη σύνθεση της πλοκής και η ελεγχόμενη αποκάλυψη των στοιχείων από τον συγγραφέα. Επιπλέον, κατά την ανάγνωση ένιωθα μία νοσταλγία για αντίστοιχα κλασικά αναγνώσματα του προηγούμενου αιώνα που όλοι λίγο πολύ έχουμε διαβάσει σε νεαρή ηλικία.

 Κατέληξα λοιπόν στο εξής συμπέρασμα: ότι η σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία έχει σίγουρα να επιδείξει εκατοντάδες αξιόλογα έργα και πολλές πιο ευφάνταστες υποθέσεις από τη συγκεκριμένη, όμως το να γυρνάς πίσω σε κλασικά – αφετηριακά έργα αυτού του λογοτεχνικού είδους είναι αναζωογονητικό για τον σύγχρονο αναγνώστη.